و چون اين اسم شباهت معنوى به « من » دارد بنابراين مبنى مىگردد و در اصل « لا رجل فى الدار » اين گونه « لا من رجل فى الدار » بوده است . ب - « لا » و اسم آن در اين موارد همچون تركيب « خمسة عشر » كه متضمن معناى واو است داراى تركيب تضمينى مىباشد و متضمن معناى « من » است كه اين خود موجب بناى كلمه مىباشد . بايد دانست كه اسم « لا » در صورت بناء مبنى بر همان علائم اعراب در صورت معرب بودن آن مىباشد ، پس همان‌گونه كه اگر اسم معرب بود با فتحه بيان مىشد - البته با تنوين - در صورت بنا نيز با فتحه بيان مىشود البته بدون تنوين ، مانند قول پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « لا فقر أشدّ من الجهل » « 1 » و همين‌گونه است قول خداوند متعال : لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ ( يوسف / 92 ) زيرا « عليكم » متعلق به فعل و شبه فعل عام بوده و خبر براى « لا » است و « اليوم » متعلق به همان فعل و شبه فعل بوده و يا خبر بعد از خبر باشد . و شايان ذكر است كه « عليكم » متعلق به « تثريب » نيست و إلّا « تثريب » عامل بوده و اين آيه از قسم موارد اسم « لا » كه عامل بوده مىباشد كه در اين صورت بايد معرب مىبود و همراه با تنوين ذكر مىشد . « تثريب » به معناى توبيخ و ملامت است . و مانند قول بشير بن جذلم در هنگام ورود اسراى كربلاء به مدينه : « يا أهل يثرب لا مقام لكم * قتل الحسين فأدمعي مدرار » « 2 » الجسم منه بكربلا مضرّج * و الرأس منه على القناة يدار شاهد : در حركت مشابه حركت اعرابى دادن به اسم « لا » در هرسه مثال قبل است در حالى كه اين اسم در اين مثالها مبنى است . قابل ذكر است كه اگر اسم « لا » تثنيه يا جمع مذكر سالم و مبنى بود به همان صورت اعرابى در حالت نصب و جر ، بيان مىشود ، مانند : « لا رجلين » و « لا

--> ( 1 ) - كنز العمال : 16 / ح 44135 . ( 2 ) - أدب الطف : 1 / 64 .